1. Tiêu chuẩn kiểm tra thực phẩm và thức ăn chăn nuôi là gì?

Trong lĩnh vực thực phẩm và thức ăn chăn nuôi, kết quả kiểm nghiệm là một trong những cơ sở quan trọng để doanh nghiệp kiểm soát chất lượng, đánh giá mức độ an toàn của sản phẩm, đáp ứng yêu cầu pháp luật và cung cấp bằng chứng kỹ thuật cho khách hàng, đối tác. Vì vậy, phòng thử nghiệm không chỉ cần có thiết bị hiện đại mà còn phải chứng minh được năng lực thực hiện phép thử một cách chính xác, khách quan, có khả năng truy xuất và kiểm soát chất lượng.

ISO/IEC 17025:2017 là tiêu chuẩn quốc tế quy định các yêu cầu chung về năng lực của phòng thử nghiệm và phòng hiệu chuẩn. Tiêu chuẩn tập trung vào năng lực kỹ thuật, tính khách quan và khả năng vận hành nhất quán của phòng thử nghiệm, qua đó nâng cao độ tin cậy của kết quả thử nghiệm. ISO đã xác nhận phiên bản ISO/IEC 17025:2017 vẫn là phiên bản hiện hành sau lần rà soát năm 2023.

Đối với lĩnh vực kiểm nghiệm thực phẩm và thức ăn chăn nuôi, ISO/IEC 17025 có ý nghĩa đặc biệt bởi các phép thử thường liên quan đến nhiều nhóm chỉ tiêu như vi sinh, hóa học, kim loại nặng, độc tố nấm mốc, dư lượng thuốc bảo vệ thực vật, thành phần dinh dưỡng và các chỉ tiêu an toàn khác. FAO cũng xác định hệ thống quản lý chất lượng theo ISO/IEC 17025 là nền tảng quan trọng đối với phòng phân tích thức ăn chăn nuôi, trong đó bao gồm xác nhận giá trị sử dụng của phương pháp, đào tạo nhân sự, bảo trì và hiệu chuẩn thiết bị, thử nghiệm thành thạo, kiểm soát chất lượng và đánh giá nội bộ.

2. Nội dung chính của tiêu chuẩn ISO/IEC 17025:2017

ISO/IEC 17025:2017 được xây dựng để kiểm soát đồng thời hai nhóm yếu tố: hệ thống quản lý và năng lực kỹ thuật. Đối với phòng kiểm nghiệm thực phẩm và thức ăn chăn nuôi, việc chỉ xây dựng hồ sơ quản lý mà không kiểm soát năng lực kỹ thuật là chưa đủ để chứng minh độ tin cậy của kết quả.

Yêu cầu về tính khách quan và bảo mật

Phòng thử nghiệm phải xác định, kiểm soát các rủi ro ảnh hưởng đến tính khách quan trong hoạt động thử nghiệm. Nhân sự thực hiện thử nghiệm phải làm việc độc lập, tránh các xung đột lợi ích có thể ảnh hưởng đến kết quả.

Thông tin của khách hàng, mẫu thử, kết quả thử nghiệm và các dữ liệu liên quan cũng phải được kiểm soát theo yêu cầu bảo mật. Đây là vấn đề đặc biệt quan trọng đối với doanh nghiệp sản xuất thực phẩm, thức ăn chăn nuôi và nguyên liệu vì kết quả kiểm nghiệm có thể liên quan trực tiếp đến công thức sản phẩm, chất lượng nguyên liệu và thông tin thương mại.

Yêu cầu về cơ cấu tổ chức và nhân sự

Phòng thử nghiệm phải xác định rõ chức năng, trách nhiệm, quyền hạn và mối quan hệ giữa các vị trí có ảnh hưởng đến hoạt động thử nghiệm.

Nhân sự thực hiện các phép thử phải có năng lực phù hợp. Phòng thử nghiệm cần xác định yêu cầu về trình độ, đào tạo, kỹ năng và kinh nghiệm; đồng thời phải có bằng chứng chứng minh nhân sự được đào tạo và đánh giá năng lực.

Trong kiểm nghiệm thực phẩm và thức ăn chăn nuôi, yêu cầu này có thể áp dụng cho kỹ thuật viên thực hiện chuẩn bị mẫu, nhân sự vận hành thiết bị phân tích, người xem xét kết quả và người có thẩm quyền phê duyệt báo cáo thử nghiệm.

Yêu cầu về cơ sở vật chất và điều kiện môi trường

Điều kiện môi trường có thể ảnh hưởng trực tiếp đến kết quả thử nghiệm. Do đó, phòng thử nghiệm phải xác định các điều kiện cần kiểm soát như nhiệt độ, độ ẩm, vệ sinh, nhiễm chéo và các yếu tố khác tùy theo từng phương pháp.

Ví dụ, khu vực chuẩn bị mẫu thực phẩm có nguy cơ nhiễm vi sinh phải được kiểm soát phù hợp. Đối với các phép phân tích hóa học, điều kiện môi trường và tình trạng thiết bị có thể ảnh hưởng đến độ ổn định và độ chính xác của phép đo.

Kiểm soát thiết bị

Thiết bị là một trong những yếu tố cốt lõi của năng lực phòng thử nghiệm. Thiết bị sử dụng cho phép thử phải phù hợp với yêu cầu kỹ thuật, được kiểm tra, bảo trì và hiệu chuẩn hoặc xác nhận phù hợp khi cần thiết.

Đối với phòng kiểm nghiệm thực phẩm và thức ăn chăn nuôi, hệ thống thiết bị có thể bao gồm cân phân tích, tủ sấy, lò nung, máy quang phổ, HPLC, GC, ICP-MS, thiết bị PCR hoặc các thiết bị chuyên dụng khác tùy phạm vi phép thử.

Điều quan trọng không phải chỉ là phòng thử nghiệm sở hữu thiết bị đắt tiền mà phải chứng minh thiết bị có khả năng đáp ứng yêu cầu của phương pháp thử và được kiểm soát trong suốt quá trình sử dụng.

Lựa chọn và xác nhận giá trị sử dụng của phương pháp thử

Phòng thử nghiệm phải lựa chọn phương pháp phù hợp với mục đích sử dụng. Đối với phương pháp tiêu chuẩn, phòng thử nghiệm cần chứng minh khả năng thực hiện phương pháp. Đối với phương pháp không tiêu chuẩn, phương pháp nội bộ hoặc phương pháp được sửa đổi, việc xác nhận giá trị sử dụng càng trở nên quan trọng.

Các đặc tính có thể được xem xét tùy phương pháp gồm độ chính xác, độ chụm, độ tuyến tính, giới hạn phát hiện, giới hạn định lượng, độ chọn lọc, độ thu hồi và các thông số phù hợp khác.

Lấy mẫu và xử lý mẫu

Lấy mẫu là một mắt xích quan trọng trong chuỗi kiểm nghiệm. Một kết quả phân tích chính xác nhưng mẫu không đại diện cho lô sản phẩm vẫn có thể dẫn đến kết luận không phù hợp.

Phòng thử nghiệm cần kiểm soát quy trình lấy mẫu khi hoạt động lấy mẫu thuộc phạm vi công việc của mình, đồng thời kiểm soát việc tiếp nhận, nhận dạng, bảo quản, vận chuyển và chuẩn bị mẫu.

Đảm bảo giá trị của kết quả

ISO/IEC 17025 đặc biệt chú trọng việc bảo đảm tính hợp lệ của kết quả. Phòng thử nghiệm cần triển khai các biện pháp kiểm soát chất lượng phù hợp như mẫu kiểm soát, mẫu trắng, mẫu lặp, mẫu thêm chuẩn, vật liệu chuẩn, so sánh liên phòng hoặc chương trình thử nghiệm thành thạo.

Đây là yếu tố có ý nghĩa lớn trong kiểm nghiệm thực phẩm và thức ăn chăn nuôi bởi kết quả có thể được sử dụng để đưa ra quyết định về chất lượng, an toàn hoặc sự phù hợp của sản phẩm.

3. Những chỉ tiêu thường gặp trong kiểm nghiệm thực phẩm và thức ăn chăn nuôi

Phạm vi kiểm nghiệm phụ thuộc vào năng lực được công nhận và yêu cầu của từng sản phẩm. Trong thực tế, các phòng thử nghiệm có thể triển khai nhiều nhóm chỉ tiêu khác nhau.

Đối với thực phẩm, các nhóm chỉ tiêu phổ biến có thể bao gồm vi sinh vật, kim loại nặng, độc tố nấm mốc, dư lượng hóa chất, thành phần dinh dưỡng, phụ gia và các chỉ tiêu hóa lý.

Đối với thức ăn chăn nuôi, hoạt động kiểm nghiệm có thể tập trung vào protein, độ ẩm, chất béo, chất xơ, khoáng chất, vi sinh vật, mycotoxin, kim loại nặng và các chỉ tiêu an toàn hoặc chất lượng khác theo yêu cầu của sản phẩm và quy định áp dụng.

Thực tế tại Việt Nam cho thấy các phòng thử nghiệm được công nhận ISO/IEC 17025 có thể có phạm vi năng lực riêng cho thực phẩm và thức ăn chăn nuôi. Viện Kiểm nghiệm An toàn vệ sinh thực phẩm Quốc gia cũng công bố năng lực kiểm nghiệm và đào tạo trong lĩnh vực thực phẩm, thức ăn chăn nuôi; một số hoạt động kiểm nghiệm thức ăn chăn nuôi được thực hiện theo ISO/IEC 17025:2017.

4. Ví dụ thực tế áp dụng ISO/IEC 17025 trong kiểm nghiệm thực phẩm

Một doanh nghiệp sản xuất thực phẩm đóng gói muốn kiểm soát nguyên liệu đầu vào. Doanh nghiệp gửi mẫu nguyên liệu đến phòng thử nghiệm để kiểm tra các chỉ tiêu hóa học và vi sinh.

Nếu phòng thử nghiệm vận hành theo ISO/IEC 17025, quy trình không đơn giản chỉ là đưa mẫu vào máy và nhận kết quả. Mẫu phải được nhận dạng và kiểm soát; phương pháp thử phải phù hợp; thiết bị phải được kiểm soát; nhân sự phải có năng lực; kết quả phải được xem xét; dữ liệu phải được lưu trữ và báo cáo phải có đầy đủ thông tin cần thiết.

Trong trường hợp phát hiện một chỉ tiêu vượt giới hạn áp dụng, doanh nghiệp có thể sử dụng kết quả để điều tra nguyên nhân, đánh giá lô nguyên liệu và đưa ra quyết định kiểm soát phù hợp.

5. Ví dụ thực tế đối với thức ăn chăn nuôi

Một nhà máy sản xuất thức ăn chăn nuôi nhập nguyên liệu từ nhiều nhà cung cấp. Do đặc tính nguyên liệu có thể thay đổi theo mùa vụ và nguồn cung, doanh nghiệp cần kiểm soát chất lượng trước khi đưa nguyên liệu vào sản xuất.

Phòng thử nghiệm có thể kiểm tra các chỉ tiêu dinh dưỡng và an toàn theo kế hoạch kiểm soát nguyên liệu. Đối với nguy cơ độc tố nấm mốc, việc xây dựng phương pháp thử phù hợp, kiểm soát chất lượng phân tích và tham gia thử nghiệm thành thạo có vai trò quan trọng.

FAO nhấn mạnh rằng phòng phân tích thức ăn chăn nuôi cần kiểm soát từ việc lựa chọn phương pháp, thiết bị và nhân sự đến xác nhận phương pháp, bảo trì, hiệu chuẩn, kiểm soát chất lượng, thử nghiệm thành thạo và đánh giá hệ thống.

6. Những điểm doanh nghiệp cần đặc biệt lưu ý khi triển khai

Một trong những sai lầm phổ biến là tập trung quá nhiều vào việc xây dựng tài liệu nhưng chưa đánh giá khoảng cách giữa hồ sơ và hoạt động thực tế.

ISO/IEC 17025 không chỉ là một bộ tài liệu. Phòng thử nghiệm phải chứng minh năng lực thông qua việc nhân sự thực hiện đúng phương pháp, thiết bị được kiểm soát, hồ sơ có khả năng truy xuất và kết quả được đảm bảo chất lượng.

Doanh nghiệp cũng cần xác định chính xác phạm vi công nhận mong muốn. Không nên hiểu rằng khi phòng thử nghiệm được công nhận ISO/IEC 17025 thì tất cả phép thử mà phòng đang thực hiện đều mặc nhiên nằm trong phạm vi công nhận. Phạm vi công nhận phải được xác định cụ thể theo từng lĩnh vực và phương pháp/phép thử.

Đối với các đơn vị muốn phục vụ hoạt động quản lý nhà nước hoặc đăng ký chỉ định, yêu cầu có thể bao gồm thêm các điều kiện pháp lý và chuyên ngành. Cổng Dịch vụ công Quốc gia hiện mô tả các yêu cầu liên quan đến cơ sở kiểm nghiệm thực phẩm được công nhận, trong đó có hệ thống quản lý chất lượng, cơ sở vật chất, nhân sự, phương pháp thử và kết quả thử nghiệm thành thạo hoặc so sánh liên phòng.

7. ISO/IEC 17025 đóng góp như thế nào vào các Mục tiêu Phát triển Bền vững?

Việc áp dụng ISO/IEC 17025 trong kiểm nghiệm thực phẩm và thức ăn chăn nuôi có thể hỗ trợ một số Mục tiêu Phát triển Bền vững của Liên Hợp Quốc.

Trước hết là SDG 2 về Xóa đói, khi hệ thống kiểm soát chất lượng thức ăn chăn nuôi và thực phẩm góp phần hỗ trợ chuỗi cung ứng nông nghiệp và chăn nuôi an toàn hơn.

SDG 3 về Sức khỏe và cuộc sống tốt cũng có liên quan trực tiếp vì kiểm nghiệm giúp phát hiện các mối nguy hóa học, vi sinh và các yếu tố có thể ảnh hưởng đến an toàn thực phẩm.

Bên cạnh đó, việc kiểm soát chất lượng và khả năng truy xuất kết quả có thể hỗ trợ SDG 12 về Tiêu dùng và sản xuất có trách nhiệm. Tuy nhiên, ISO/IEC 17025 không phải là tiêu chuẩn riêng về phát triển bền vững; đóng góp vào SDGs phụ thuộc vào cách doanh nghiệp triển khai hệ thống và sử dụng kết quả kiểm nghiệm trong hoạt động sản xuất, quản lý chất lượng và kiểm soát rủi ro.

8. Dịch vụ tư vấn ISO/IEC 17025 cho phòng kiểm nghiệm thực phẩm và thức ăn chăn nuôi

Chúng tôi cung cấp dịch vụ tư vấn xây dựng và triển khai hệ thống quản lý phòng thử nghiệm theo ISO/IEC 17025:2017, tập trung vào nhu cầu thực tế của từng phòng kiểm nghiệm.

Dịch vụ có thể bao gồm khảo sát hiện trạng và phân tích khoảng cách; xác định phạm vi công nhận; xây dựng hệ thống tài liệu; tư vấn quản lý rủi ro và tính khách quan; xây dựng quy trình kiểm soát thiết bị; tư vấn lựa chọn và xác nhận giá trị sử dụng phương pháp; xây dựng chương trình kiểm soát chất lượng; kiểm soát hồ sơ kỹ thuật; đào tạo nhân sự; đánh giá nội bộ và hỗ trợ chuẩn bị cho quá trình đánh giá công nhận.

Đối với phòng thử nghiệm thực phẩm và thức ăn chăn nuôi, nội dung tư vấn được định hướng theo từng nhóm phép thử cụ thể thay vì áp dụng một bộ hồ sơ giống nhau cho mọi phòng thử nghiệm.

9. Dịch vụ đào tạo ISO/IEC 17025 và kỹ thuật kiểm nghiệm

Chương trình đào tạo được thiết kế cho lãnh đạo phòng thử nghiệm, quản lý chất lượng, quản lý kỹ thuật, kiểm nghiệm viên và nhân sự liên quan.

Nội dung có thể bao gồm nhận thức ISO/IEC 17025:2017; yêu cầu về tính khách quan và bảo mật; quản lý nhân sự; kiểm soát thiết bị; quản lý phương pháp thử; xác nhận giá trị sử dụng phương pháp; ước lượng độ không đảm bảo đo; truy xuất đo lường; kiểm soát chất lượng kết quả; thử nghiệm thành thạo; đánh giá nội bộ và xử lý sự không phù hợp.

Bên cạnh đào tạo tiêu chuẩn, chương trình có thể kết hợp đào tạo theo tình huống thực tế của phòng kiểm nghiệm thực phẩm và thức ăn chăn nuôi, giúp nhân sự hiểu cách chuyển yêu cầu của tiêu chuẩn thành hoạt động cụ thể tại phòng thí nghiệm.

10. Dịch vụ hỗ trợ công nhận và chứng nhận

Chúng tôi hỗ trợ doanh nghiệp chuẩn bị hệ thống trước quá trình đánh giá, rà soát hồ sơ, thực hiện đánh giá nội bộ, nhận diện điểm chưa phù hợp và chuẩn bị bằng chứng khắc phục.

Cần lưu ý rằng ISO/IEC 17025 là tiêu chuẩn về năng lực phòng thử nghiệm và không nên gọi đơn giản là “chứng nhận sản phẩm ISO 17025”. Kết quả cuối cùng phụ thuộc vào cơ quan công nhận và phạm vi được đánh giá. Trong khi đó, chứng nhận sản phẩm hoặc chứng nhận hệ thống quản lý là các hoạt động đánh giá sự phù hợp khác nhau.

Tại Việt Nam, hoạt động kiểm nghiệm thực phẩm và thức ăn chăn nuôi cũng được thực hiện bởi các phòng thử nghiệm có năng lực được công nhận và/hoặc được cơ quan quản lý chuyên ngành chỉ định trong phạm vi tương ứng.

11. Vì sao doanh nghiệp nên triển khai ISO/IEC 17025 một cách thực chất?

Một hệ thống ISO/IEC 17025 được triển khai đúng không chỉ nhằm đáp ứng yêu cầu đánh giá. Giá trị quan trọng hơn nằm ở khả năng tạo ra kết quả thử nghiệm có độ tin cậy cao, có khả năng truy xuất và được kiểm soát xuyên suốt quá trình.

Đối với doanh nghiệp thực phẩm và thức ăn chăn nuôi, điều này giúp tăng tính minh bạch của dữ liệu kiểm nghiệm, hỗ trợ kiểm soát nguyên liệu và thành phẩm, giảm nguy cơ sử dụng kết quả không đáng tin cậy và tạo cơ sở kỹ thuật tốt hơn cho việc đáp ứng yêu cầu của khách hàng hoặc cơ quan quản lý.

Với kinh nghiệm tư vấn và đào tạo hệ thống quản lý phòng thử nghiệm, chúng tôi đồng hành cùng doanh nghiệp từ giai đoạn khảo sát hiện trạng, xây dựng hệ thống, đào tạo nhân sự, triển khai thử nghiệm, đánh giá nội bộ đến chuẩn bị đánh giá công nhận. Mục tiêu là xây dựng một hệ thống phù hợp với hoạt động thực tế, có khả năng vận hành ổn định và duy trì hiệu lực lâu dài, thay vì chỉ hoàn thiện hồ sơ để phục vụ một lần đánh giá.

Doanh nghiệp có nhu cầu tư vấn ISO/IEC 17025, đào tạo ISO/IEC 17025, xây dựng phòng kiểm nghiệm thực phẩm, xây dựng phòng thử nghiệm thức ăn chăn nuôi, xác nhận giá trị sử dụng phương pháp thử, đánh giá nội bộ hoặc hỗ trợ chuẩn bị công nhận phòng thử nghiệm, có thể liên hệ với chúng tôi để được khảo sát phạm vi và xây dựng lộ trình triển khai phù hợp với quy mô, lĩnh vực và mục tiêu của doanh nghiệp.

Liên hệ để tư vấn doanh nghiệp

ISC Global

Hotline: +84 933 096 426 – +84 868 591 260

Email: info@iscglobal.asia | van.pham@iscglobal.asia

Website: iscglobal.asia | iscglobal.edu.vn

Liên hệ tải tiêu chuẩn pdf song ngữ Anh Việt: chỉ từ 50$

Chúng tôi cung cấp tài liệu tiêu chuẩn bản gốc và bản dịch

• Bản gốc tiếng anh của Tiêu Chuẩn sơ đồ tóm tắt và hình ảnh minh họa rõ ràng. Để quý khách thuận tiện đối chiếu theo từng điều khoản, dễ tra cứu và lập hồ sơ.

• Bản dịch tiếng Việt chuẩn chuyên ngành, dùng được ngay cho công việc.

• Ghi chú diễn giải và hướng dẫn áp dụng từ chuyên gia thực chiến.

• Giao nhanh dưới định dạng PDF/Word thuận tiện chỉnh sửa, lưu trữ.

Phạm vi tiêu chuẩn

Hệ thống quản lý ISO (9001, 14001, 45001, 37001…..); chứng nhận bền vững (ISCC, FSC, VFCS/PEFC….); dệt may và vật liệu tái chế (GRS, OCS, OEKO-TEX….); trách nhiệm xã hội và ESG (SMETA, EcoVadis, Fairtrade….) cùng nhiều tiêu chuẩn ngành khác theo yêu cầu.

Vì sao chọn chúng tôi

Tài liệu được biên dịch bởi đội ngũ trực tiếp tư vấn và đánh giá chứng nhận, nên bản dịch không chỉ đúng ngôn ngữ mà còn đúng tinh thần áp dụng thực tế — giúp doanh nghiệp tiết kiệm thời gian và hạn chế sai sót khi xây dựng hồ sơ.

Chi phí

Chỉ từ 50 USD/tài liệu, tùy độ dài và độ phức tạp. Quý Doanh nghiệp vui lòng gửi tên tiêu chuẩn để nhận báo giá chính xác miễn phí.

Cách đăng ký

1. Liên hệ và cho biết tên tiêu chuẩn cần dịch.

2. Nhận báo giá và thời gian giao tài liệu.

3. Thanh toán và nhận tài liệu qua email.

Thanh toán

Chuyển khoản qua mã QR ngân hàng (gửi kèm khi báo giá), hoặc qua PayPal: ducluongservices@gmail.com.

Rất mong được đồng hành cùng Quý Doanh nghiệp trên hành trình chứng nhận.

Trân trọng,

THÔNG TIN LIÊN HỆ